اخلاق سیاسی در رفتار پیامبر
17 بازدید
محل نشر: علوم حدیث » تابستان 1387 - شماره 48 » (26 صفحه - از 100 تا 125)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
از جمله مباحثی که در اندیشۀ نظریّه پردازان علم سیاست مورد توجّه و چالش است، و در عمل سیاسی حاکمان نمودی مستقیم دارد آن است که : تا چه حدّ باید عمل حاکم تحت اصول اخلاق انسانی بگنجد ؟ و چه محدودیّت های اخلاقی بر روش حکومتی زمامدار سیطره دارد ؟ این مبحث که آن را تحت عناوین اخلاق قدرت، اخلاق زمامداری، یا همان اخلاق سیاسی مورد بررسی قرار می دهند از مسائل کلیدی تئوری قدرت می باشد. نظریّۀ قدرت تا پاسخ این سؤال را نداده باشد، نمی توان آن را نظریّۀ کاملی به حساب آورد. به عبارت دیگر در کنار بحث از این که « چرا باید حکومت کرد؟ » و « چه کسی باید حکومت کند؟ » و... بایستی این مطلب را نیز تنقیح نمود که یک زمامدار « چگونه باید حکومت کند؟ ». مسلـّم است که اگر گفتیم اسلام در دوران غیبت امام معصوم نیز بنا بر تشکیل حکومت دارد، بایستی توقـّع داشته باشیم از منابع دین اسلام شیوۀ صحیح زمامداری را به دست بیاوریم. زیرا اوّلا ً: در حکومتی که در دورۀ محرومیّت از معصومین علیهم السّلام شکل بگیرد طبعا ً کسانی زمامدار خواهند بود که در معرض جهل و خطا بوده، و نیازمند تلقـّی راه و روش مقبول إعمال زمامداری، از جانب اولیاء دین می باشند. و ثانیا ً: یکی از اصولی که در ماندگاری یک سیستم نقش بسزائی دارد آن است که سیستم برای بدترین حالت طرّاحی شده باشد. در نظر گرفتن بدترین شرائط در طرّاحی، از آن جهت در ماندگاری یک سیستم مؤثر است که چنین سیستمی مسلـّما ً در شرائط بهتر، به گونه ای بهتر پاسخگو خواهد بود. به همین سبک، آنگاه که ما در پی طرّاحی یک نظام و سیستم حکومتی باشیم، بایستی به منظور ماندگاری و استقرار آن، بدترین شرائط و حالات را در نظر گرفته و نظام را بر اساس آن طرّاحی نمائیم. بدترین حالت یک نظام حکومتی آن است که زمامداران آن افرادی جاهل، غیرمنزّه و ناپرهیزگار باشند. قطعا ً سیستم و نظام حکومتی که در این شرائط بتواند پاسخگوی انتظار از یک نظام دینی استوار باشد، در شرائط بهتر چنین توقـّعی را به صورت کامل تری برآورده خواهد نمود. و اینچنین زمامداران فرضی (بدترین حالت) نیاز ضروریّ به دستگیری و راهنمائی های اولیاء دین در دانستن اخلاق و روش زمامداری خواهند داشت. در این مقاله تلاش شده است تا جلوه هائی از اخلاق سیاسی مقبول از سیرۀ عملی و رفتار حکومتی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله استنباط گردد.
آدرس اینترنتی